Thursday, 23 June 2011

[Freedom Burma] New doc: အာဏာရွင္စနစ္၊ ဒို႕တာ၀န္ အေရးသံုးပါးႏွင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕တာ၀န္

created the doc: "အာဏာရွင္စနစ္၊ ဒို႕တာ၀န္ အေရးသံုးပါးႏွင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕တာ၀န္ "
Aung Htun created the doc: "အာဏာရွင္စနစ္၊ ဒို႕တာ၀န္ အေရးသံုးပါးႏွင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕တာ၀န္ "

အာဏာရွင္စနစ္၊ ဒို႕တာ၀န္ အေရးသံုးပါးႏွင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕တာ၀န္ (အပိုင္း - ၁)

 

 

 

နိဒါန္း

 

 

ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရး.............................................................ဒို႕အေရး

တိုင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညြတ္မွဳ မျပိဳကြဲေရး.....................................ဒို႕အေရး

အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ ခိုင္ျမဲေရး …........................................ဒို႕အေရး

 

 

ဆိုတဲ့ စာတမ္းေတြကို ျမိဳ႕အႏွံ႕၊ နယ္အႏွံ႕မွာ ဆိုင္းဘုတ္တင္ထားတာေတြ၊ တိုင္း၊ တပ္မ၊ တပ္ရင္းနဲ႕ အစိုးရဌာနဆိုင္ရာ အသီးသီးမွာ ဆိုင္းဘုတ္တင္ ခ်ိတ္ဆြဲထားတာေတြ၊ ရုပ္ျမင္သံၾကား၊ ေရဒီယိုနဲ႕ ေဖ်ာ္ေျဖေရး မီဒီယာေတြမွာ ထည့္သြင္းထားတာေတြကို ကၽြႏု္ပ္တို႕ အားလံုး ေတြ႕ျမင္ေနၾကရပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္မူ၀ါဒျဖစ္တဲ့ ဒီစကားလံုးေတြဟာ အႏွစ္သာရ အေနနဲ႕ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ေကာင္းမြန္ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ ဒီမူ၀ါဒေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာ သံုးရပ္ျဖစ္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ ဥပေဒျပဳအာဏာနဲ႕ တရားစီရင္ေရး အာဏာတို႕မွာ အမွန္တကယ္ က်င့္သံုးေနတဲ့ မူ၀ါဒေတြ ျဖစ္ပါရဲ႕လား။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို ရယူထားတဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕နဲ႕ တပ္မေတာ္၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕ေတြဟာ ဒို႕တာ၀န္အေရးသံုးပါး ဆိုတာကို ဦးထိပ္ထားျပီး အမွန္တကယ္ ေဆာင္ရြက္ေနတာ ျဖစ္ပါရဲ႕လား။

 

 

ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ အာဏာရွင္စနစ္

 

 

ဒီမိုကေရစီ သေဘာတရားမ်ားအရ အာဏာဟာ ျပည္သူထံမွ သက္ဆင္းရပါတယ္။ ျပည္သူထံမွ မသက္ဆင္းတဲ့ အာဏာဟာ သက္ဆင္းလာတဲ့ အရင္းခံေနရာကိုပဲ အက်ိဳးျပဳျပီး၊ ျပည္သူကို အက်ိဳး မျပဳႏိုင္ပါဘူး။ စစ္အာဏာဟာ အာဏာသိမ္းယူထားတဲ့ စစ္အုပ္စုကိုပဲ အက်ိဳးျပဳပါတယ္။ လူတစုကေန ဆင္းသက္လာတဲ့ အာဏာဟာ လူတစုကိုပဲ အက်ိဳးျပဳပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္၊ စစ္အာဏာရွင္စနစ္နဲ႕ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ ( လြတ္လပ္မွဳႏွင့္ တရားမွ်တမွဳ မရွိေသာ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပျပီး အာဏာယူထားေသာ စနစ္) စတဲ့ စနစ္ဆိုးေတြကို ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ဆန္႕က်င္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာသံုးရပ္ျဖစ္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ ဥပေဒျပဳ အာဏာနဲ႕ တရားစီရင္ေရး အာဏာတို႕မွာ သိသာထင္ရွားေသာ အာဏာအပိုင္းအျခား (separation of powers) ရွိျခင္းဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒရဲ႕ ကြန္စတီးက်ဴးရွင္းဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္း တရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို တဦးတေယာက္၊ တစု၊ တဖြဲ႕က ထိန္းခ်ဳပ္ထားျခင္း မရွိေစေရးအတြက္ အာဏာအပိုင္းအျခား ဆိုတဲ့ စည္းမ်ဥ္း ေပၚထြက္လာခဲ့တာ ျဖစ္ျပီး၊ ကမၻာ့ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံအမ်ားစုမ်ား က်င့္သံုးေနၾကပါတယ္။

 

 

အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာဟာ အစိုးရအဖြဲ႕နဲ႕ တပ္မေတာ္၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕ စတာေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရတဲ့ ပါတီဟာ အစိုးရအဖြဲ႕ကို ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္း ရမွာ ျဖစ္ျပီး၊ အစိုးရအဖြဲ႕ဟာ အစိုးရမူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ရပါတယ္။ တပ္မေတာ္ကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးတာ၀န္၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕ကေတာ့ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး တာ၀န္ေတြကို ထမ္းေဆာင္ျပီး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ ရပါတယ္။ အစိုးရအဖြဲ႕ဟာ ျပည္သူလူထုက ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားတဲ့ အမတ္မ်ား ပါ၀င္တဲ့ ပါလီမန္ (လႊတ္ေတာ္) ကို တာ၀န္ခံမွဳ ရွိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ သက္ဆိုင္ရာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒေပၚမွာ မူတည္ျပီး ပါလီမန္ ပါ၀င္မွဳႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းမွဳ သ႑ာန္ေတြ ကြဲျပားပါတယ္။ ဥပေဒျပဳအာဏာဟာ ပါလီမန္အမတ္မ်ားနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ပါလီမန္ အမတ္မ်ားကို တရားဥပေဒျပဳသူမ်ား (law-makers) ေတြလို႕ သတ္မွတ္ၾက ပါတယ္။ တရားစီရင္ေရးအာဏာကေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံရဲ႕ တရားရံုးအဆင့္ဆင့္က တရားသူၾကီးမ်ားနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ တရားသူၾကီးမ်ားဟာ ပါလီမန္က ခ်မွတ္လိုက္တဲ့ အက္ဥပေဒမ်ားအတိုင္း တရားစီရင္ေရးမွာ က်င့္သံုးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တရားစီရင္ေရးအာဏာဟာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာနဲ႕ ေရာေထြးျခင္း မရွိရပါဘူး။ တရားသူၾကီးမ်ားဟာ ႏိုင္ငံေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဘက္လိုက္မွဳေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဘက္လိုက္မွဳေတြ၊ အဂတိ လိုက္စားမွဳေတြက ကင္းေ၀းရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ ရယူထားတဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕က တရားသူၾကီးမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး ႏိုင္ငံေရးယံုၾကည္ခ်က္၊ အေတြးအေခၚ မတူသူမ်ားကို ျပစ္ဒဏ္ေပးဖို႕ အသံုးခ်ခြင့္ မရွိပါဘူး။

 

 

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တိုင္းတပါးသားေတြ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ့စနစ္နဲ႕ ဖက္ဆစ္ စနစ္ေတြကို ဖယ္ရွားလိုက္ရင္ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စနစ္ နဲ႕ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ေတြကသာ ကာလအတန္ၾကာ ၾကီးစိုးခဲ့တယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရျပီးစ ပါလီမန္စနစ္က်င့္သံုးတဲ့ ကာလမွာကလဲ အာဏာ လုပြဲေတြနဲ႕ စစ္မက္ေတြ ျဖစ္ေနခဲ့တာေၾကာင့္ အာဏာအပိုင္းအျခား တိတိပပ မရွိခဲ့ပါဘူး။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာနဲ႕ ဥပေဒျပဳအာဏာ၊ တရားစီရင္ေရးအာဏာ တို႕အၾကားမွာ ေရာေထြးမွဳေတြ၊ တရားစီရင္ေရးမွာ ႏိုင္ငံေရးအရ ဘက္လိုက္မွဳေတြ၊ အဂတိလိုက္စားမွဳေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

 

 

သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္မွာ အာဏာက ျပည္သူက သက္ဆင္းတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာဟာ မင္းရိုးမင္းႏြယ္က ဆင္းသက္မွဳ၊ စစ္ပြဲမွာ အႏိုင္ရသူ စစ္ဘုရင္က တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္မွဳ စတာေတြကေန သက္ဆင္းလာပါတယ္။ ဥပေဒျပဳ အာဏာကလဲ ဘုရင္က ခန္႕အပ္မွဳေပၚမွာပဲ မူတည္ျပီး၊ ျပည္သူကို ကိုယ္စားျပဳျခင္း မရွိခဲ့ပါ။ တရားစီရင္ေရး အာဏာကလဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကေန ထပ္မံသက္ဆင္းလာပါတယ္။

 

 

(၁၉၆၂) ခုႏွစ္၊ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ အာဏာသိမ္းျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ ဥပေဒျပဳအာဏာနဲ႕ တရားစီရင္ေရး အာဏာ သံုးရပ္စလံုးဟာ ဗိုလ္ေန၀င္းနဲ႕ အေပါင္းအပါ စစ္အုပ္စုကေနပဲ သက္ဆင္းလာပါေတာ့တယ္။ မဆလ ပါတီ လက္ထက္မွာလဲ အာဏာ သံုးရပ္စလံုးဟာ ဗိုလ္ေန၀င္း စစ္အုပ္စုက ဦးစီးတဲ့ တပါတီအာဏာရွင္စနစ္ ကေနပဲ သက္ဆင္းလာခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၈၈) စစ္အာဏာသိမ္းပြဲ အျပီးမွာလဲ အာဏာသံုးရပ္ဟာ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ န၀တ၊ နအဖ အဖြဲ႕အစည္းေတြ ကေနပဲ သက္ဆင္းလာပါတယ္။

 

 

ဒီလိုနဲ႕ နအဖက အမ်ိဳးသားညီလာခံ ေခၚယူျပီး၊ ႏိုင္ငံေတာ္ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ မူၾကမ္းကို ေရးဆြဲခဲ့ပါတယ္။ ဒီမူၾကမ္းကို (၂၀၀၈) ခုႏွစ္မွာ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ က်င္းပျပီး၊ အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ (၂၀၁၀) ခုႏွစ္မွာေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရတဲ့ ၾကံ့ဖြတ္ပါတီက အစိုးရ ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီအစိုးရအဖြဲ႕ကို နအဖ စစ္အာဏာရွင္ ေဟာင္း ဗိုလ္သိန္းစိန္ကဦးေဆာင္ျပီး အရပ္သား အစိုးရလို႕ ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။ ဒီၤမိုကေရစီ စနစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳလို႕ ဆိုခဲ့ပါတယ္။

 

 

သို႕ေပမယ့္ ဒီမိုကေရစနစ္မွာ အေရးပါတဲ့ အာဏာအပိုင္းအျခား (separation of powers) ကေတာ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒရဲ႕ constitutional principle မျဖစ္ခဲ့သလို၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးစနစ္မွာလဲ အာဏာအပိုင္းအျခား အသြင္သ႑ာန္ေတြ မရွိေနပါဘူး။ ဗိုလ္သိန္းစိန္ ဦးေဆာင္ ၾကံ့ဖြတ္ပါတီကို အႏိုင္ရရွိေစခဲ့တဲ့ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကလဲ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ မဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။

 

 

လူထုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ဒီမိုကေရစီ (Representative Democracy) စနစ္ အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ လုံေလာက္တ့ဲ အေျခအေန (sufficient condition) မဟုတ္ရင္ေတာင္ လိုအပ္တ့ဲအေျခအေန (necessary condition) တခုျဖစ္ပါတယ္။ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ဖို႕အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္ဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲတခုရဲ႕ စစ္မွန္ျခင္း၊ အတုအေယာင္ ျဖစ္ျခင္းေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျပဳလုပ္ပံု ေပၚမွာ မူတည္ေနတာေၾကာင့္ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးကို အသံုးျပဳျပီး သတ္မွတ္ တိုင္းတာၾကပါတယ္။

 

 

လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာမွာ electoral process ကို တန္းတူညီမွ် အားလံုးပါ၀င္ခြင့္ ရွိမွဳ၊ မဲလံုျခံဳမွဳ နဲ႕ လြတ္လပ္စြာ မဲေပးခြင့္ စတာေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ မဲခိုးမွဳေတြ၊ မဲလိမ္မွဳေတြ၊ လြတ္လပ္စြာ မဲေပးခြင့္ မရွိေအာင္ အာဏာရွင္ ဘက္ေတာ္သားေတြက ျခိမ္းေခ်ာက္ ေႏွာင့္ယွက္မွဳေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြကေန ေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြကို လြတ္လြပ္ လပ္လပ္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ခြင့္ မရွိေအာင္ ပိတ္ပင္တားျမစ္မွဳေတြ ရိွေနတ့ဲ ေရြးေကာက္ပဲြကို စစ္မွန္တ့ဲ ေရြးေကာက္ပြဲလို႕ မေခၚဆိုႏိုင္ပါဘူး။ (၂၀၁၀) ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဒီလို အတုအေယာင္ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ သြင္ျပင္၊ လကၡဏာေတြ ရွိေနခဲ့တယ္ဆိုတာ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပေရးေကာ္မရွင္၊ အစိုးရအဖြဲ႕၀င္မ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား အားလံုးက သိျပီး၊ ျမင္ျပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ ရာထူး၊ အာဏာ၊ အေၾကာက္တရား၊ ရွင္သန္ရပ္တည္မွဳ၊ အခ်ိန္အခါ စတာေတြကို ေထာက္ထားျပီး ႏွဳတ္ဆိတ္ေနၾကျခင္းသာ ျဖစ္ပါမယ္။

 

 

ဒီအခ်က္ေတြကို ေထာက္မယ္ဆိုရင္ အာဏာဆိုတာ ျပည္သူဆီက အျပည့္အ၀ သက္ဆင္းခဲ့ျခင္း မရွိဘူးဆိုတာ အေသအခ်ာပါပဲ။ တရားဥပေဒျပဳေရး အာဏာ ရရွိထားတဲ့ ပါလီမန္ရဲ႕ ၇၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းမွာ ျပည္သူဆီက အာဏာသက္ဆင္းမွဳ အျပည့္အ၀ မရွိခဲ့သလို၊ ၂၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာကို ေစာင့္ေရွာက္ရမယ့္ တပ္မေတာ္ကေန ေအာ္တိုမက္တစ္ သက္ဆင္းလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ ရရွိထားတဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕မွာကလဲ ျပည္သူဆီက အာဏာသက္ဆင္းမွဳ အျပည့္အ၀ မရွိခဲ့ပါဘူး။

 

 

တရားစီရင္ေရးအာဏာမွာလဲ ႏိုင္ငံေရးအရ ဘက္လိုက္မွဳေတြ ျဖစ္ေစတဲ့ ဥပေဒပုဒ္မေတြကို ျပင္ဆင္သတ္မွတ္ျခင္း၊ ပယ္ဖ်က္ျခင္း မျပဳလုပ္ထားပါဘူး။ စစ္အာဏာသိမ္း အစိုးရ လက္ထက္မွာ ျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒေတြကို ဆက္လက္ က်င့္သံုးဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ ဒီအာဏာ သံုးရပ္လံုးကို ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးေကာင္စီက ျပန္လည္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားပါတယ္။ ဒီလို သြင္ျပင္လကၡဏာ ေတြဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ရဲ႕ သြင္ျပင္လကၡဏာေတြမဟုတ္ပဲ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ (Electoral authoritarianism) ရဲ႕ သြင္ျပင္လကၡဏာေတြသာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ဒါေၾကာင့္ လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ဟာ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ မဟုတ္ပဲ အာဏာရွင္စနစ္ အမ်ိဳးအစား တမ်ိဳး ျဖစ္တဲ့ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္ စနစ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အာဏာရွင္စနစ္၊ ဒို႕တာ၀န္ အေရးသံုးပါးႏွင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕တာ၀န္ (အပိုင္း - ၂)

 

ဒို႕တာ၀န္ အေရးသံုးပါး

 

 

စစ္အာဏာရွင္စနစ္နဲ႕ ယေန႕ လက္ရွိ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေနၾကသူမ်ားဟာ ဒို႕တာ၀န္ အေရးသံုးပါးကို ဦးထိပ္ထားတယ္လို႕ ဆိုၾကပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာ အမွန္တကယ္ ဒီ မူ၀ါဒေတြကို က်င့္သံုးပါရဲ႕လားဆိုတာ ဆန္းစစ္ၾကည့္ရေအာင္ပါ။

 

 

(၁) ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရး

ျပည္ေထာင္စု ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ တည္ေထာင္မွဳ (state - formation) ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရး အစီအမံမ်ား (political arrangements) ေတြနဲ႕ ဆက္ႏြယ္ပါတယ္။ လူတဦးခ်င္းဆီမွာ ႏိုင္ငံေရးတန္ဖိုး (political values) ေတြ တူတိုင္း၊ ႏိုင္ငံေရး အစီအမံ (political arrangements) ေတြ မတူညီပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရး တန္ဖိုးေတြ မတူေပမယ့္လဲ ႏိုင္ငံေရး အစီအမံမွာ က်ေတာ့ တူသြားတတ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးမွာ အျမဲတမ္းရန္သူ၊ အျမဲတမ္း မိတ္ေဆြ ဆိုတာ မရွိဘူး ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚဟာ ဒီအခ်က္ေတြကေန ျမစ္ဖ်ားခံလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေထာင္မွဳ မွာ ျပည္ေထာင္စု အသြင္သ႑ာန္နဲ႕ တည္ေထာင္မွဳ ဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးအရ တန္းတူညီမွ်မွဳ (political equality) နဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ (self- determination) ေတြက အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒါေတြ မရွိရင္ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေထာင္မွဳ ဆိုင္ရာ ပဋိပကၡ (state – formation conflicts) ျဖစ္ျပီး ျပည္တြင္းစစ္ ေသခ်ာေပါက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေထာင္မွဳမွာ တျပည္ေထာင္စနစ္ (unitary state system)၊ ဖယ္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ (federal state system)၊ သီးျခားခြဲထြက္၍ တိုင္းျပည္တည္ေထာင္ေရးစနစ္ (separate state system) စသည္ျဖင့္ ကြဲျပားပါတယ္။ အျခားသ႑ာန္မူကြဲေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။

 

 

unitary state system မွာ ႏိုင္ငံေရး အစီအမံေတြအားလံုးဟာ ဗဟိုမွာပဲ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားပါတယ္။ separation of powers က အလ်ားလိုက္ သ႑ာန္အေနနဲ႕ ရွိျပီး၊ ေဒါင္လိုက္ သ႑ာန္ မရွိပါဘူး။ အစိုးရတရပ္ပဲ ရွိပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္ တရပ္ပဲ ရွိျပီး၊ တရားစီရင္ေရး စနစ္ ကြဲျပားမွဳေတြ မရွိပါဘူး။ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံ တည္ေထာင္ထားမွဳ စနစ္က unitary state system ျဖစ္ပါတယ္။ federal state system မွာ ႏိုင္ငံေရး အစီအမံေတြက ဗဟိုမွာပဲ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားျခင္း မရွိပါဘူး။ separation of powers က အလ်ားလိုက္ သ႑ာန္အေနနဲ႕ေရာ၊ ေဒါင္လိုက္ သ႑ာန္ပါ ရွိပါတယ္။ ဖယ္ဒရယ္ အစိုးရနဲ႕ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္အစိုးရေတြ ရွိပါတယ္။ ဖယ္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္နဲ႕ လူမ်ိဳးစု လႊတ္ေတာ္မ်ား ရွိပါတယ္။ တရားစီရင္ေရး စနစ္ေတြ ကြဲျပားမွဳ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဖဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရး အစီအမံမ်ားမွာ အိႏိၵယႏိုင္ငံကဲ့သို႕ quasi- federal arrangements၊ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံကဲ့သို႕ေသာ unitarian federal arrangements စတာေတြကေန အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ constitutional federal arrangements ေတြအထိ သ႑ာန္ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အာဏာ ခြဲေ၀မွဳ (division of powers) အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားၾကပါတယ္။

 

 

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ အာဏာခြဲေ၀မွဳမွာေတာ့ ဖဒရယ္ အစိုးရအတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ delegated powers (ျပည္တြင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ ကုန္သြယ္ေရးကို regulate လုပ္ရန္၊ ေငြ စကၠဴ ထုတ္လုပ္မွဳ စစ္ေၾကျငာမွဳ၊ လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ား ထားရွိမွဳ၊ စာပို႕စနစ္၊ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား လက္မွတ္ေရးထိုးမွဳ)၊ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားအတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ reserved powers (ျပည္တြင္းကုန္သြယ္ေရးကို regulate လုပ္ေရး၊ ေက်ာင္းမ်ား တည္ေထာင္ေရး၊ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္အလိုက္ ဥပေဒမ်ား ျပဌာန္းေရးနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပေရး)၊ ဖဒရယ္အစိုးရနဲ႕ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားက ရွယ္ယာလုပ္ရန္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ concurrent powers (အခြန္ေကာက္ေရး၊ တရားရံုးမ်ား တည္ေထာင္ေရးနဲ႕ ေခ်းေငြ ရယူေရး) စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

 

 

separate state system ဆိုတာကေတာ့ လူမ်ိဳးေရး၊ ၀ါဒေရး၊ ဘာသာေရး စတာေပၚမွာ အေျခခံျပီး သီးျခားႏိုင္ငံအျဖစ္ ခြဲျခားတည္ေထာင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- အိႏိၵယ ႏိုင္ငံမွ လြတ္လပ္ေသာ သီးျခား ႏိုင္ငံအျဖစ္ ပါကစၥတန္ ႏိုင္ငံအျဖစ္ ခြဲျခားတည္ေထာင္ျခင္း စတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ကြဲျပားသြားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြဟာ နယ္နိမိတ္ခ်င္း ထိစပ္ေနတဲ့ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြ အေနနဲ႕ ခြဲထြက္ျပီး ႏိုင္ငံ တည္ေထာင္မွဳ သ႑ာန္ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းျပည္တျပည္ရဲ႕ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလေတြ ျဖစ္တဲ့ တိုင္းတပါး လက္ေအာက္ခံကေန လြတ္လပ္ေရးရစ ကာလ (ဥပမာ- ကိုလိုနီ ႏိုင္ငံမ်ား) ေတြနဲ႕ အင္အားၾကီး အာဏာထိန္းခ်ဳပ္မွဳ တစံုတရာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားေသာ ကာလ (ဥပမာ- ဆိုဗီယက္ယူနီယံ၊ ယူဂိုစလားဗီးလား) စတာေတြမွာ ဒီလို separate state ဆိုင္ရာ အေရးေတြ ေပၚထြက္တတ္ပါတယ္။

 

 

သမိုင္းေၾကာင္းအရ၊ ယဥ္ေက်းမွဳ ဓေလ့ထံုးတမ္းစဥ္လာအရ၊ ဘာသာေရးအရ၊ လူမ်ိဳးေရးအရ ကြဲျပားမွဳေတြ ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလ ဆိုတာ ႏိုင္ငံေတာ္ တည္ေထာင္မွဳ (state- formation) လို႕ သတ္မွတ္ေလ့ရွိၾက ပါတယ္။ ဒီလို အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါေတြမွာ တန္းတူညီမွ်မွဳ ဆိုင္ရာ၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ဆိုင္ရာ အေရးေတြကို ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြး အေျဖရွာႏိုင္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားအၾကား အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳ၊ ကတိတည္မွဳ၊ အျပန္အလွန္ ေလးစားမွဳ၊ ပဋိပကၡေရးရာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားရွိမွဳ၊ confidence-building measures မ်ား ေဖာ္ေဆာင္ထားမွဳ စတာေတြကို ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ တည္ေဆာက္ထားႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

 

 

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ကံၾကမၼာကို တဦး၊ တဖြဲ႕၊ တပါတီ တည္းေပၚမွာ အလံုးစံု ပံုအပ္ျပီး၊ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလအတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ တည္ေဆာက္ထားမွဳေတြ အားနည္းခဲ့ရင္၊ အာဏာရ အစိုးရဘက္က တန္းတူညီမွ်မွဳနဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ ျပဌာန္းခြင့္ေတြကို မေလးစားပဲ အာဏာအလြဲသံုးစားလုပ္ျပီး ဖိအားေပးမွဳေတြ ျဖစ္ရင္ ျပည္တြင္းစစ္ ေသခ်ာေပါက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လြတ္လပ္ေရးရကာစ အေျခအေနဟာ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလအတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ တည္ေဆာက္ထားမွဳ အားနည္းခ်က္ေတြရဲ႕ ရလဒ္ေတြပါပဲ။ နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႕က်င္ေရး၊ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရး၊ လြတ္လပ္ေရး ရရွိေရးအတြက္ တႏိုင္ငံလံုးမွာ ရွိတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေပါင္းစံု၊ ႏိုင္ငံေရး ၀ါဒေပါင္းစံုရွိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေပါင္းစံုက လက္တြဲခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ လြတ္လပ္ေရးရရွိေရး ဆိုတဲ့ political values ေတြ တူညီခဲ့ၾကပါတယ္။

 

 

သို႕ေပမယ့္ နယ္ခ်ဲ႕လက္ေအာက္ မေရာက္ခင္က ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအစီအမံေတြမွာ စစ္အႏိုင္တိုက္ျပီး စုစည္းသိမ္းသြင္းမွဳေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ state formation သ႑ာန္ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုေတြအၾကားမွာ political values တူေပမယ့္၊ political arrangements စဥ္းစားထားပံုေတြ မတူညီပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရး၀ါဒေပါင္းစံု လက္ကိုင္စြဲထားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေပါင္းစံုမွာလဲ လြတ္လပ္ေရးရရွိေရး ဆိုတဲ့ political values တူေပမယ့္၊ political arrangements စဥ္းစားထားပံုေတြ မတူညီပါဘူး။ အခ်ိဳ႕က unitary state၊ အခ်ိဳ႕က federal state၊ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ separate state အထိ စဥ္းစားထားမွဳေတြ ရွိၾကပါတယ္။

 

 

ဒီလို မတူညီမွဳေတြကို ပင္လံုစာခ်ဳပ္နဲ႕ ညွိႏွိဳင္းယူခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ဟာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုအားလံုးကို ကိုယ္စားျပဳႏိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ နိဒါန္းမွာ "ၾကားျဖတ္ျမန္မာ အစိုးရႏွင့္ ခ်က္ျခင္း ပူးေပါင္းျခင္းအားျဖင့္ ရွမ္း၊ ကခ်င္ႏွင့္ ခ်င္းတို႔သည္ လြတ္လပ္ေရးကို ပိုမို လ်င္ျမန္စြာ ရလိမ့္မည္ဟု အစည္းအေ၀း တက္ေရာက္သူ အဖြဲ႕၀င္တို႔က ကန္႔ကြက္သူမရွိဘဲ - - - သေဘာတူညီ ၾကေလသည္˝ လို႕ ပါရွိပါတယ္။ ဒါကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ပင္လံုညီလာခံဟာ all inclusive dialogue လုပ္ေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ညီလာခံ မဟုတ္ပါဘူး။ ကရင္နီ၊ မြန္၊ ကရင္၊ ရခိုင္ အပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွာ မွီတင္းေနထိုင္ၾကတဲ့ လူမ်ိဳးစုအားလံုးကို ကိုယ္စားျပဳျခင္း မရွိႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။

 

 

အဆိုးဆံုးကေတာ့ ယံုၾကည္မွဳ တည္ေဆာက္ထားမွဳ အေျခအေနပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္း အစမွာကတည္းက အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳဟာ အင္စတီက်ဴးရွင္းေပၚမွာ အေျခခံ တာထက္ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းအေပၚမွာ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္ မ်ားရဲ႕ ယံုၾကည္ေလးစားမွဳ အေပၚမွာ အေျခခံထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေအာင္ဆန္းနဲ႕ အာဇာနည္ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ား လုပ္ၾကံခံရမွဳဟာ တိုင္းျပည္အတြက္ အစားထိုးလို႕ မရႏိုင္တဲ့ ဆံုးရွံဳးမွဳၾကီး တခုျဖစ္ျပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပဋိပကၡမ်ား ၾကီးထြားလာေစခဲ့တဲ့ ကံဆိုးမိုးေမွာင္က်ေစေသာ အေၾကာင္း တရားၾကီး တခုဆိုရင္လဲ မမွားပါဘူး။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္တို႕သာ ရွိခဲ့မယ္ဆိုရင္ လြတ္လပ္ေရး မရခင္ အခ်ိန္ကာလတိုေလး အတြင္းမွာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးအားလံုးနဲ႕ ညွိႏွိဳင္းေဆြးေႏြးမွဳေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့မွာ ျဖစ္သလို၊ ျပည္တြင္းစစ္ကို တားဆီးႏိုင္မယ့္ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလဆိုင္ရာ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ တည္ေဆာက္မွဳေတြလဲ လုပ္ထားႏိုင္ခဲ့မွာပါ။

 

 

သို႕ေပမယ့္ ျမန္မာတို႕ရဲ႕ ကံဆိုးမိုးေမွာင္က်မွဳလို႕ပဲ ဆိုရေလမလား၊ ေခါင္းေဆာင္တဦးတည္းကိုပဲ အားကိုးၾကျပီး၊ အင္စတီက်ဴးရွင္း တည္ေဆာက္မွဳ အားနည္းျခင္းရဲ႕ အက်ိဳးဆက္လို႕ပဲ ဆိုရေလမလား မသိ။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း က်ဆံုးျပီးသည္ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုပံုသ႑ာန္ အစိုးရႏွင့္ အာဏာခြဲေ၀မွဳ၊ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားရဲ႕ တန္းတူညီမွ်ခြင့္၊ ပင္လံုစိတ္ဓာတ္ စတာေတြက တစထက္တစ ေလ်ာ့ပါးေပ်ာက္ကြယ္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္။ ပင္လံုစာခ်ဳပ္လက္မွတ္ေရးထိုးစဥ္က ဗိုလ္ခ်ဳပ္ကိုယ္စားျပဳခဲ့တဲ့ ဖဆပလ အစိုးရမွာလဲ တျပည္ေထာင္စနစ္ (unitary system) ကို ႏိုင္ငံတည္ေထာင္မွဳဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရးအစီအမံအျဖစ္ လက္ခံယံုၾကည္သူမ်ားက ၾကီးစိုးခဲ့ပါတယ္။

 

 

အသြင္ကူးေျပာင္းကာလတိုင္းမွာ အာဏာရအစိုးရရဲ႕ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေတြဟာ အခရာက်ပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းစြာႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးကို ဦးတည္ေဖာ္ေဆာင္မွဳ၊ အာဏာကို အသံုးျပဳ၍ အင္အားသံုးေျဖရွင္းမွဳ ဆိုတဲ့ နည္းလမ္းေတြအနက္ လြတ္လပ္ေရးရကာစ ဖဆပလ အစိုးရက အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳခဲ့တဲ့ နည္းလမ္းကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာနဲ႕ စစ္တပ္ကို အသံုးျပဳျပီး အင္အားသံုးေျဖရွင္းမွဳေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အျပန္အလွန္ ယံုၾကည္မွဳ တည္ေဆာက္ထားတာ အားနည္းေနတဲ့ အခ်ိန္ကာလ၊ သံသယမ်ား ၾကီးထြားေနေသာကာလ၊ ညီညြတ္ေရးဆိုရာမွာလဲ လူမ်ိဳးစုအားလံုးကို ကိုယ္စားျပဳထားျခင္း မရွိေသးေသာ ပင္လံုစာခ်ဳပ္တခုသာ ရွိေနေသာ ကာလ၊ တနည္းဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးအရ political sensitivity အျမင့္မားဆံုး ျဖစ္ေနေသာ ကာလေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ တိုင္းရင္းသားေတြကို လက္နက္နဲ႕ ဖိအားေပးမွဳေတြ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ အတင္းအၾကပ္ လက္နက္သိမ္းမွဳေတြ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။

 

 

လက္နက္နဲ႕အင္အားသံုးေျဖရွင္းမွဳဆိုတာ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါေပၚမွာ မူတည္ျပီးမွ ထိေရာက္မွဳ ရွိပါတယ္။ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕ မေလ်ာ္ညီရင္ ပိုမိုဆိုးရြားတဲ့ အေျခအေနကို ေရာက္သြားေစ တတ္ပါတယ္။ ဥပမာ- လူႏွစ္ဦးမွာ တဦးနဲ႕ တဦး မယံုၾကည္မွဳေတြ၊ သံသယေတြ ရွိေနခ်ိန္မွာ တဦးက လူသူစုေဆာင္းျပီး တုတ္၊ ဓား ေတြနဲ႕ အျခားလူတဦးထံကို ေရွ႕ရွဳသြားမယ္ဆိုရင္ သြားသူမ်ားက တိုက္ခိုက္ဖို႕ ရည္ရြယ္သည္ျဖစ္ေစ၊ မရည္ရြယ္သည္ျဖစ္ေစ တဘက္နဲ႕ တဘက္ တိုက္ခိုက္မွဳ ျဖစ္ကို ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ဖဆပလ အစိုးရ လက္ထက္မွာ ျပည္တြင္းစစ္မီးေတြ ေတာက္ေလာက္လာျခင္းဟာ နဂိုရွိရင္းစြဲ ႏိုင္ငံေတာ္ တည္ေထာင္မွဳ (state formation) ဆိုင္ရာ အားနည္းခ်က္ေတြေပၚမွာ လက္နက္နဲ႕ ဖိအားေပးမွဳေတြ၊ လက္နက္အတင္းအၾကပ္ လိုက္လံ သိမ္းဆည္းမွဳေတြက ထပ္ေဆာင္းသြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ confidence-building measures ေတြ အားနည္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ၀ါဒေရးရာ ပဋိပကၡေတြအျပင္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္မွာ ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးထားျခင္း မရွိေသးတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုေတြနဲ႕ ပဋိပကၡေတြကလဲ စတင္ေပၚထြက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါက ပင္လံုစာခ်ဳပ္တခုတည္းဟာ ျပည္ေထာင္စုအေရးအတြက္ လံုေလာက္ေသာ ျပင္ဆင္မွဳ မဟုတ္ခဲ့ဘူးဆိုတာ ျပသတဲ့ လကၡဏာ တရပ္ပါပဲ။

 

 

ဖဆပလ အစိုးရလက္ထက္မွာ ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ရျခင္းရဲ႕ အေျခခံ အေၾကာင္းတရားျဖစ္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုအေရးကို ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းဖို႕ ၾကိဳးပမ္းမွဳထက္ တျပည္ေထာင္စနစ္နဲ႕ လက္နက္အင္အားသံုး ေျဖရွင္းမွဳကို ပိုျပီး ေဇာင္းေပးခဲ့ပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးထက္ စစ္ဆင္ေရးၾကီးမ်ားနဲ႕ ေခ်မွဳန္းႏိုင္ေရးကို ဦးစားေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ လက္ခုပ္ ႏွစ္ဘက္တီးမွ ျမည္တဲ့ အရာ ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရသူမ်ားနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအရျဖစ္ေစ၊ စစ္ေရးအရ ျဖစ္ေစ အတိုက္အခံ ျပဳေနသူမ်ားဘက္က ျငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို႕ မည္မွ်ပဲ ျပင္ဆင္ေနသည္ျဖစ္ေစ၊ ေတာင္းဆိုေနသည္ ျဖစ္ေစ၊ အာဏာလက္၀ယ္ ရထားတဲ့ အစိုးရဘက္က ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာကို လက္နက္ျဖဳတ္သိမ္းျပီးမွ တည္ေဆာက္လို႕ ရမည့္အရာ၊ ႏိုင္ငံေရးအရ အျပီးတိုင္ ေခ်မွဳန္းျပီးမွ တည္ေဆာက္လို႕ ရမည့္အရာ၊ အာဏာရသူမ်ားရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားအတိုင္း အတိုက္အခံမ်ားဘက္မွ လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရမည့္ အရာလို႕ သတ္မွတ္ေနသမွ် ကာလပတ္လံုး စစ္မွန္တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဘယ္ေတာ့မွ တည္ေဆာက္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါ။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ ဒူးေထာက္အညံ့ခံေရး မဟုတ္ပါ။

 

 

ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ဖဆပလရဲ႕ တျပည္ေထာင္စနစ္ကို တိုင္းရင္းသားမ်ားက ျပည္ေထာင္စုသ႑ာန္ ေတာင္းဆိုမွဳေတြ ေပၚထြက္လာပါေတာ့တယ္။ ဒီအခါမွာ ဖဆပလ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္က ျပည္ေထာင္စုအေရးကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းျခင္း မျပဳပဲ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို ဗိုလ္ေန၀င္းဆီ ထိုးအပ္လိုက္ပါေတာ့တယ္။ ဗိုလ္ေန၀င္းက အရပ္သားအစိုးရကို အာဏာျပန္လႊဲ ေပးထားစဥ္ကာလမွလဲ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အေျမာ္အျမင္ၾကီးစြာနဲ႕ (၁၉၆၁) ခုႏွစ္မွာ ေတာင္ၾကီးျမိဳ႕မွာ ညီလာခံတရပ္ က်င္းပျပီး၊ စစ္မွန္ေသာ ဖယ္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု ကိုေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ဦးႏုက ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္စဥ္က ကတိအတိုင္း အမ်ိဳးသားႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲ က်င္းပ ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဆယ္စုႏွစ္ေက်ာ္ ကာလတေလွ်ာက္ ျပည္ေထာင္စုသ႑ာန္ အေကာင္အထည္ဖို႕ အားနည္းခဲ့ရာက ျပည္ေထာင္စုသ႑ာန္ အခင္းအက်င္းအတြက္ ပထမဆံုး ေျခလွမ္းလို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ federal arrangements မျဖစ္သြားရင္ေတာင္ အနည္းဆံုး quasi- federal arrangements ျဖစ္သြားေစႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ Unitary state ကေန Federal State အေနနဲ႕ တစတစ အသြင္ကူးသြားေစႏိုင္တဲ့ local autonomy, provincial autonomy စနစ္ေတြကိုလဲ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲေတြက တဆင့္ အျမင္ေတြ ခ်ျပေဆြးေႏြးႏိုင္ခဲ့ၾကမွာပါ။ (၁၉၆၂) ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ၾကီးက ျပည္ေထာင္စုသ႑ာန္ကို ပထမဆံုးေျခလွမ္း စလွမ္းစ ကာလပါ။

 

 

သို႕ေပမယ့္ ဗိုလ္ေန၀င္းေခါင္းေဆာင္တဲ့ စစ္အုပ္စုက (၁၉၆၂) ခုႏွစ္၊ မတ္လ (၂) ရက္ေန႕မွာ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို သိမ္းယူလိုက္ပါေတာ့တယ္။ ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရးလို႕ ဆိုပါတယ္။ လက္ေတြ႕မွာက်ေတာ့ တျပည္ေထာင္စနစ္ မျပိဳကြဲေရး၊ ဗဟိုအစိုးရမွ အာဏာကို အျပည့္အ၀ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားႏိုင္ေရး ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုသ႑ာန္ ေဖာ္ေဆာင္ေရး ေျခလွမ္းကို ရိုက္ခ်ိဳးျခင္း ျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲေရးပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။

 

 

ဒီလို ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရး လို႕ အမည္ခံတဲ့ ျပည္ေထာင္စုျပိဳကြဲေရး လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို ေတာ္လွန္ေရး ေကာင္စီေခတ္၊ မဆလေခတ္၊ န၀တေခတ္၊ နအဖ ေခတ္ ကာလတေလွ်ာက္လံုးမွာ စစ္အာဏာရွင္ အဆက္ဆက္က အေမြခံ က်င့္သံုးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဖယ္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု စနစ္ ဆိုတာကို ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲေစတဲ့ စနစ္လို႕ သတ္မွတ္ ေျပာဆိုပါတယ္။ စစ္အာဏာသိမ္းယူမွဳေတြကို ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရးအတြက္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရျခင္း၊ တိုင္းျပည္ ေခ်ာက္ထဲက်မည့္ အေရးကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရျခင္း လို႕ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရးေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာမ်ား၊ ေရဒီယို၊ ရုပ္ျမင္သံၾကားမ်ားမွာ ထည့္သြင္းခဲ့ပါတယ္။ အေတြးအျမင္၊ အသိဥာဏ္ ပိတ္ပင္မွဳေတြ လုပ္ပါတယ္။

 

 

ဦးေႏွာက္ေဆးျခင္း၊ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိျခင္းနဲ႕ စိတ္ဓာတ္စစ္ဆင္ေရး လက္နက္ေတြ ဆိုတာက စစ္ေျမျပင္မွာ လက္နက္ၾကီး မိုးရြာခံရတာထက္ ပိုျပီး ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ လက္နက္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ လူတေယာက္ကို ေျခာက္လခန္႕ စနစ္တက် ဦးေႏွာက္ေဆးျပီး၊ အယူအဆအမွားေတြကို ရိုက္သြင္းလို႕ ရပါတယ္။ စိတ္ဓာတ္စစ္ဆင္ေရးနဲ႕ စုစည္းခိုင္မာေနတဲ့ အင္အားစုၾကီးကို ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း ဖရိုဖရဲ တစစီ ျပန္႕က်ဲေအာင္ လုပ္ေဆာင္လို႕ ရႏိုင္ပါတယ္။ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရး လက္နက္နဲ႕ အမွန္ေတြအမွားျဖစ္၊ အမွားေတြ အမွန္ျဖစ္ျပီး၊ အမွန္နဲ႕ အမွား မသဲကြဲေတာ့တာေတြ ျပဳလုပ္လို႕ ရပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္ အဆက္ဆက္ဟာ ဒီလက္နက္ေတြကို စနစ္တက် အသံုးခ်ခဲ့ၾကပါတယ္။

 

 

သူရဲေကာင္း၀ါဒ၊ စစ္ဘုရင္၀ါဒ၊ ဗမာဘုရင္မ်ားက အစိတ္စိတ္အျမြာျမြာ ကြဲျပားေနတဲ့ ႏိုင္ငံကို စစ္ေရး အင္အားသံုးျပီး ျပန္လည္စုစည္းယူထားတဲ့ သမိုင္းေၾကာင္း၊ နယ္ခ်ဲ႕ ဆန္႕က်င္ေရး၊ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရး သမိုင္းေၾကာင္းနဲ႕ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑၊ ရန္ကုန္အစိုးရလို႕ အေခၚခံခဲ့ရရာကေန ခဲရာခဲဆစ္ အသက္၊ ေသြး၊ ေခၽြး စေတးျပီး ႏိုင္ငံေတာ္ၾကီးကို ကာကြယ္ထားရတဲ့ သမိုင္း၊ တိုင္းရင္းသားေတြက ဖယ္ဒရယ္စနစ္ကို ေတာင္းဆိုျပီး ျပည္ေထာင္စုျပိဳကြဲေရး ျပဳလုပ္လာတဲ့ အႏၱရာယ္ကို တပ္မေတာ္မွ ကာကြယ္လိုက္ရျခင္း၊ လူသတ္ေခါင္းျဖတ္ျပီး မင္းမဲ့စရိုက္မ်ား စိုးမိုးေနခ်ိန္မွာ ေခ်ာက္ထဲက်မည့္ အေရးမွ တိုင္းျပည္ကို ကယ္တင္ထားရျခင္း စတဲ့ အေျခခံပညာေရး သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားကို အာဂံုေဆာင္က်က္မွတ္ျပီး ၾကီးျပင္းလာရတဲ့ လူငယ္မ်ားကို တပ္သားသစ္သင္တန္းမ်ားမွာ ေျခာက္လခန္႕၊ ဗိုလ္သင္တန္းမ်ားမွာ သံုးႏွစ္ခန္႕ သင္တန္းေပးမွဳ၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားကို သင္တန္းေပးမွဳ၊ အရပ္သားမ်ားကို ၀န္ထမ္း သင္တန္းမ်ားမွာ သင္တန္းေပးမွဳ၊ ၾကံ့ဖြတ္အဖြဲ႕၀င္မ်ားကို စီမံခန္႕ခြဲေရးသင္တန္းေတြမွာ သင္တန္းေပးမွဳ စတဲ့ အခ်ိန္ကာလေတြဟာ လူတေယာက္ကို ဦးေႏွာက္ေဆးဖို႕ လံုေလာက္တဲ့ အခ်ိန္ကာလ တခု ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာေနျပီျဖစ္တဲ့ လက္ဆင့္ကမ္းအေမြေတြကို ထိန္းသိမ္းၾကရင္း ဖယ္ဒရယ္မူ ဆိုတာကို ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲေရး မူလို႕ လက္ခံထားၾကသူ တပ္မေတာ္သားမ်ားနဲ႕ အရပ္သားမ်ား မည္၍ မည္မွ် ရွိခဲ့ပါသလဲ။ လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုမ်ားကို ေသာင္းက်န္းသူမ်ားဟု အမွန္တကယ္ ယံုၾကည္လက္ခံေနသူ တပ္မေတာ္သားမ်ားနဲ႕ အရပ္သားမ်ား မည္၍ မည္မွ် ရွိခဲ့ပါသလဲ။ တိုင္းရင္းသားမ်ားကို ျပည္ေထာင္စုမွ ခြဲထြက္ေရး ၾကိဳးပမ္းေနၾကတယ္လို႕ ထင္မွတ္ေနသူ တပ္မေတာ္သားမ်ားနဲ႕ အရပ္သားမ်ား မည္၍ မည္မွ် ရွိခဲ့ပါသလဲ။ အဖိႏွိပ္ခံ ျပည္သူတို႕ရဲ႕ တိတ္တဆိတ္ ရင္ထဲက ငိုေၾကြးသံေတြ စုျပံဳထြက္လာတဲ့ လူထုအေရးေတာ္ပံုမ်ားကို သူပုန္မ်ား ျမိဳ႕ထဲ ၀င္စီးေနျပီဟု အမိန္႕ေပးခံရ၍ ေမာင္းျပန္ ေသနတ္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ခဲ့သူ တပ္မေတာ္သားမ်ား မည္၍မည္မွ် ရွိခဲ့ပါသလဲ။ သံဃာေတာ္မ်ား ေမတၱာပို႕ ဆုေတာင္းျခင္းကို သံဃာတုမ်ားျဖင့္ ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲေရး လာလုပ္ေနျပီဟု တပ္လွန္႕ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္ခိုင္းမွဳမ်ား မည္၍ မည္မွ် ရွိခဲ့ပါသလဲ။

 

 

မည္သို႕ဆိုေစ၊ ေသခ်ာသည္ကေတာ့ ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရးဆိုေသာ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွ ျပည္ေထာင္စုျပိဳကြဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို တပ္မေတာ္သားမ်ား၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ား၊ အရပ္သားမ်ားမွ မိမိတို႕လုပ္လိုက္တဲ့ အလုပ္ရဲ႕ အတိုင္းအဆ ပမာဏကို မသိပဲ စစ္အာဏာရွင္တို႕ အလိုက် လိုက္လံလုပ္ေဆာင္ေပးေနၾကျပီး၊ ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲရန္ ကာကြယ္ေနတယ္လို႕ ထင္မွတ္မွားမွဳေတြ ရွိေနခဲ့ၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ယေန႕ လက္ရွိ ဗိုလ္သိန္းစိန္ အစိုးရ လက္ထက္မွာလဲ စစ္အာဏာရွင္ အဆက္ဆက္တို႕ရဲ႕ လက္ဆင့္ကမ္းအေမြေတြကို ဆက္လက္ ေစာင့္ထိန္းေနၾကဆဲပါ။ လူမ်ိဳးစုေဒသေတြမွာ သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္ေတြ ရွိျပီး၊ ျပည္နယ္ အစိုးရအဖြဲ႕ေတြ ဖြဲ႕စည္းထားေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ ဥပေဒျပဳအာဏာနဲ႕ တရားစီရင္ေရးအာဏာ က်င့္သံုးမွဳဆိုင္ရာ အာဏာအပိုင္းအျခားေတြကလဲ စာရြက္ေပၚမွာသာ ရွိျပီး၊ ဗဟို အစိုးရရဲ႕ ခ်ဳပ္ကိုင္မွဳေအာက္မွာပဲ ရွိေနပါတယ္။ အာဏာခြဲေ၀မွဳ (Division of Power) ကိုလဲ က်င့္သံုးႏိုင္မွဳ မရွိပါ။

 

 

ရွမ္း၊ ကခ်င္၊ ကရင္ ျပည္နယ္တို႕မွာ အစိုးရစစ္တပ္ ထိုးစစ္ဆင္ေနမွဳမ်ား၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ခုခံေနရမွဳမ်ား၊ ေဒသတြင္း စစ္ေျပးဒုကၡသည္မ်ားရဲ႕ အေျခအေန စတာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ေတြရဲ႕ လႊတ္ေတာ္တြင္းမွာ ေဆြးေႏြးျပီး၊ ထိုးစစ္ေတြ ရပ္ဆိုင္းဖို႕ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး တာ၀န္ရွိသူေတြက စစ္တပ္အၾကီးအကဲေတြထံ ေတာင္းဆိုရမယ့္ တာ၀န္ေတြကိုလဲ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ျခင္း မရွိၾကေသးပါဘူး။ ေသနတ္ေျပာင္းေတြနဲ႕ ဓားမိုးထားမွုေတြ ေအာက္မွာ ႏွုတ္ဆိတ္ေနၾကရပါတယ္။ အစိုးရအဖြဲ႕ဆိုတာ လႊတ္ေတာ္ကို တာ၀န္ခံရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ား စုစည္းျပီး ကာကြယ္ေရး၀န္ၾကီးကို ျပည္တြင္းစစ္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းထုတ္မွဳ၊ ထိုးစစ္မ်ား ရပ္ဆိုင္းရန္ ေတာင္းဆိုမွဳေတြကိုလဲ လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္ျခင္း မရွိၾကေသးပါဘူး။ ႏွဳတ္ဆိတ္ေနၾကရပါတယ္။

 

 

ျငိမ္းအဖြဲ႕မ်ားလို႕ အမ်ားေခၚေ၀ၚ သံုးစြဲထားတဲ့ လူမ်ိဳးစုလက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႕ စစ္အာဏာရွင္တို႕ အၾကားမွာ ၁၉၉၀ အလြန္ကာလေတြက ျဖစ္တည္ခဲ့တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဟာလဲ စစ္မွန္ေသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး အသြင္မေဆာင္ခဲ့ပါဘူး။ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး၊ နယ္ေျမဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး၊ စီးပြားေရး လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွဳ အတိုင္းအတာ အထိသာ ရွိခဲ့ျပီး၊ စစ္အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ နယ္ေျမ စိုးမိုးေရး၊ ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး၊ ဖိအားေပးေရး၊ သပ္လွ်ိဳျဖိဳခြဲေရး စတာေတြကို ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

 

 

၁၉၉၀ အလြန္ကာလေတြနဲ႕ ၂၁ ရာစု ကနဦးပိုင္းေတြမွာ ဖိအားေပးမွဳမ်ား အသြင္သ႑ာန္ အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ ရွိခဲ့ရာက ၂၀၀၈ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ ျပီးခ်ိန္ေနာက္ပိုင္းမွာ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ နယ္ျခားေစာင့္တပ္ အသြင္ေျပာင္းေရးကို အစဥ္တစိုက္ ဖိအားေပးျပီး၊ ေျခကုပ္ယူတပ္စြဲမွဳေတြ၊ ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္မွဳေတြ၊ ၾကိဳၾကား ထိေတြ႕မွဳေတြ၊ အင္အားအလံုးအရင္းျဖင့္ နယ္ေျမအနီးသို႕ ခ်ဥ္းကပ္၀န္းရံမွဳေတြ၊ အင္အားျပျခိမ္းေခ်ာက္မွဳေတြ၊ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ေမာက္ေမာက္ မာမာ ဆက္ဆံမွဳေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဘက္က အလံုးစံုေခ်မွဳန္းေရးနဲ႕ စစ္ဆင္ေရးၾကီးမ်ား ဆင္ႏႊဲျခင္း မရွိလာရင္ေတာင္ တပ္မေတာ္နဲ႕ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အင္အားစုမ်ား အၾကားမွာ နယ္ျခားေစာင့္တပ္လုပ္ဖို႕၊ လက္နက္ခ်ဖို႕ ဖိအားေပးလိုက္၊ စစ္ေရးအင္အားျပလိုက္၊ ထိေတြ႕မွဳျဖစ္လိုက္၊ mediator မ်ားက ၾကား၀င္လာျပီး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲလိုက္နဲ႕ သံသရာလည္ေနမွဳဟာ ျပည္ေထာင္စုသ႑ာန္ တည္ေဆာက္မွဳ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းေတြ မျဖစ္ေပၚလာေသးသမွ် ကာလပတ္လံုး ျဖစ္ေနမွာေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။ စစ္မွန္ေသာ ေရရွည္ခံ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကေတာ့ ေပၚထြက္လာျခင္း ရွိမွာ မဟုတ္ပါ။

 

 

ဗိုလ္သိန္းစိန္ အစိုးရရဲ႕ အခုလို ျပည္ေထာင္စုသ႑ာန္၊ ဒီမိုကေရစီ အသြင္သ႑ာန္ မရွိတဲ့ လက္နက္အင္အားသံုး ေျဖရွင္းမွဳမ်ားဟာ ျပည္တြင္းစစ္မီးကို ေမႊးေနတာနဲ႕ အတူတူပါပဲ။ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ျပည္တြင္းစစ္မီးေတာက္ၾကီး အခ်ိန္မေရြး ထေတာက္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုၾကီး အစိတ္စိတ္အျမြာျမြာ ျပိဳကြဲေရးကို ဦးတည္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရးကို ဦးထိပ္ထားသည္ဟု အမည္ခံျပီး၊ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ကို ေတာင္းဆိုေနၾကတဲ့ တိုင္းရင္းသားမ်ားကို တိုက္ခိုက္ေနျခင္းဟာ ျပည္ေထာင္စုကို ျဖိဳခြဲေနတာနဲ႕ အတူတူပါပဲ။ ျပည္ေထာင္စု သ႑ာန္ တည္ေဆာက္ေရး ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းမ်ားကို ဖ်က္ဆီးေႏွာင့္ယွက္ျခင္းဟာ ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲေရးလုပ္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

 

(ေရးသား တင္ျပသူ -  ခင္မမမ်ိဳး)

 

 


View Post on Facebook · Edit email settings · Reply to this email to add a comment.

No comments:

Post a Comment